آموزش ایزو 18001 قسمت دوم


  •   ارزيابي ريسك را چگونه انجام ميدهيم؟


فرآيند كلي برآوردكردن ميزان اهميت يك ريسك و تصميم گيري درمورد اينكه آيا چنين ريسكي  قابل تحمل است ؟و يا قابل تحمل نيست به عنوان ارزيابي ريسك ميشناسيم براي ارزيابي رريسك روش هاي متعددي ميتواند مورد استفاده قرار گيرد كه در جاي خود به آنها خواهيم پررداخت.

  •  تعريف  ايمني چيست ؟
رهايي از رويارويي با مخاطرات يك آسيب غير قابل قبول را ايمني مي ناميم.


  •  منظور ازريسك قابل تحمل چيست ؟
ريسكي كه ميزان آن به اندازه أي كاهش يافته باشد كه سازمان با درنظرگرفتن محدوديتهاي قانوني و خط مشي OH&S خاص خود قادر به تحمل آن باشد را ريسك قابل تحمل مي گوئيم. يكي از برنامه هائي كه يك سازمان لازم است در ارتباط با آن پيش بيني هاي لازم را به عمل آورد اين است كه پس از مشخص شدن ميزان ريسك فعاليت ها نسبت به كاهش ميزان ريسك تا حدي كه به يك ريسك قابل تحمل تبديل شود اقدام نمايد.

در ادامه نيازمندي هاي استاندارد OHSAS 18001  را با توجه به OHSAS 18002مورد بررسي قرار ميدهيم.
4-1- الزامات كلي
سازمان بايستي يك سيستم مديريت OH&S را كه الزامات آن دربند 4 تشريح شده است ايجاد و برقرار نگهدارد
4-2- خط مشي OH&S
مديريت ارشد سازمان بايستي خط مشي ايمني و بهداشت شغلي را تعيين نمايد اين خط مشي بايستي بوضوح كل اهداف ايمني و بهداشت شغلي وتعهد به بهبود عملكرد ايمني و بهداشت شغلي را بيان كند .
اين خط مشي بايد :
الف ) مناسب با ماهيت و اندازه مخاطرات ايمني و بهداشت شغلي سازمان باشد .
ب  ) دربردارنده تعهد به بهبود مستمر باشد .
ج ) دربردارنده تعهد به برآورده ساختن حداقل مقررات جاري بهداشت و ايمني كار مورد كاربرد و ساير الزاماتي كه سازمان پذيرفته است است باشد .
د ) مدون شده ، اجرا شده و برقرارنگهداشته شده باشد .
ه ) به كليه كاركنان ابلاغ شود به گونه اي كه تمامي كاركنان از وظايف فردي خود درخصوص ايمني و بهداشت فردي آگاهي داشته باشند .
و ) در دسترس طرفهاي ذينفع قرارگيرد ;  و
ز ) درفواصل زماني مورد بازنگري قرارگيرد تا از تداوم مناسب بودن آن براي سازمان اطمينان حاصل شود.
4-3- طرح ريزي

4-3-1- طرح ريزي براي شناسايي شرايط مخاطره آميز ، ارزيابي ريسك و كنترل ريسك
   سازمان بايستي روشهاي اجرايي براي شناسايي مداوم شرايط مخاطره آميز ، ارزيابي ريسكها و اعمال كنترل هاي لازم ايجاد و برقرار نگهدارد . كه در بردارنده :
       فعاليتهاي عادي و غيرعادي
       فعاليتهاي كليه كاركناني كه به محيط كار دسترسي دارند (منجمله پيمانكاران و بازديدكنندگان)
       تسهيلات موجود در محل كار اعم از اينكه متعلق به سازمان باشد و يا ديگران فراهم نموده باشند .
  سازمان بايستي اطمينان حاصل نمايد كه نتايج اين گونه ارزيابيها و اثرات حاصل از كنترلها در تعيين اهداف كلان مرتبط با OH&S مدنظر قرارمي گيرد . سازمان بايستي اين اطلاعات را مدون نموده و بروز نگهدارد .
روش كارسازمان درمورد شناسايي شرايط مخاطره آميز و ارزيابي ريسكها بايستي  شامل موارد زير باشد :
 نسبت به دامنه و ماهيت فعاليتها درزمان مناسب تعريف شود تا اطمينان حاصل گردد . كه  حالت پيشگيرانه ( Proactive )  درسازمان وجود دارد نه حالت واكنشي ( Reactive )
 طبقه بندي و شناسايي ريسكها براي تعيين آنهايي كه با اقدامات تعيين شده در بندهاي  4-3-3 و 4-3-4 قابل كنترل و حذف است .
   با تجارب عملياتي و توانايي هاي مربوط به كنترل ريسك سازگار باشد .
 وروديهاي لازم براي تعيين الزامات تشكيلات ، شناسايي نيازهاي آموزشي و يا توسعه كنترلهاي عملياتي فراهم نمايد .
 امكانات لازم براي اقدامات مورد نياز به منظور حصول اطمينان از اثربخشي و زمانبندي مناسب اجراي آنها فراهم نمايد .
يادآوري : براي كسب راهنماييهاي بيشتر درمورد شناسايي شرايط مخاطره آميز ، ارزيابي و كنترل ريسك به 18002 OH&S  مراجعه نماييد .

4-3-2- الزامات قانوني و سايرالزامات
سازمان بايستي يك روش اجرايي براي شناسايي و دستيابي به الزامات قانوني و سايرالزامات OH&S كه قابل اعمال در سازمان باشد ايجاد كرده و برقرارنگهدارد . سازمان بايستي همواره اين اطلاعات را به روز نگهداري نمايد . اطلاعات مرتبط با الزامات قانوني و ساير الزامات بايستي به كليه كاركنان سازمان و ديگر طرفهاي ذينفع ابلاغ گردد .

4-3-3- اهداف كلان
سازمان بايستي اهداف كلان در ارتباط با ايمني و بهداشت شغلي مدوني درهربخش و سطحي در درون سازمان ايجاد كرده و برقرار نگهدارد .
سازمان هنگام تعيين و بازنگري اهداف كلان خود بايستي الزامات قانوني و سايرالزامات ريسكهاي ايمني و بهداشت شغلي فعاليتهاي خود ، گزينه هاي فن آوري ، الزامات مالي و عملياتي و بازرگاني خود و نقطه نظرات طرف هاي ذينفع را در نظر بگيرد .
اهداف كلان بايستي با خط مشي OH&S وازجمله تعهد به بهبود مستمرسازگار باشد .

4-3-4- برنامه (هاي) OH&S
سازمان بايستي يك يا چند برنامه مديريت OH&Sبه منظوردستيابي اهداف كلان خود ايجاد كرده و برقرار نگهدارد .
اين برنامه (ها ) بايستي شامل مستندات زير باشد :
الف - اختيارات و مسئوليتهاي مشخص شده براي دستيابي به اهداف دركليه سطوح سازماني
ب - نحوه و زمانبندي دستيابي به اهداف
برنامه هاي OH&Sبايستي به طورمرتب و درفواصل زماني منظم و برنامه ريزي شده مورد بازنگري قرارگيرند .
اين برنامه ها درصورت لزوم بايستي اصلاح شوند تا تغييرات انجام شده درفعاليتها ، محصولات و يا شرايط عملياتي سازمان درآنها اعمال گردد .
4-4-1- ساختار و مسئوليت
وظايف ، مسئوليتها و حدود اختيارات كاركناني كه عهده دار فعاليتهاي مديريت اجرا و تصديق ريسك ايمني و بهداشت شغلي مرتبط با فعاليتها ، تجهيزات و فرآيندها باشند بايستي تعريف و مدون گردد و همچنين به منظور تسهيل مديريت OH&S به كليه كاركنان ابلاغ گردد .
مسئوليتهاي نهائي مديريت ايمني و بهداشت شغلي برعهده مديريت ارشد سازمان است . سازمان بايستي يكي از مديران ارشد ( درسازمانهاي بزرگ يكي از اعضاي هيئت مديره ) را با مسئوليت ويژه براي حصول اطمينان از اجراي صحيح سيستم ايمني و بهداشت شغلي و همچنين برآورده شدن نيازمنديها  دركليه قسمت ها و حوزه هاي عملياتي درون سازمان انتخاب نمايد .
 
مديريت بايستي منابع لازم براي اجرا ، كنترل و بهبود سيستم OH&Sرا فراهم نمايد .
يادآوري : منابع شامل نيروي انساني ، تخصصهاي ويژه ، تكنولوژي و منابع مالي است .
نماينده مديريت سازمان بايستي داراي حدود وظايف و اختيارات مشخص و تعريف شده   براي موارد زير باشد .
الف) حصول اطمينان از اينكه الزامات سيستم مديريت OH&Sايجاد ، اجرا و نگهداري مي گردد .
ب ) حصول اطمينان از اينكه گزارشهاي مرتبط با عملكرد  سيستم OH&S به منظور بازنگري و به عنوان پايه أي براي بهبود سيستم دراختيار  مديريت ارشد قراردادن مي شود
كليه كاركنان مرتبط با مسئوليت مديريت بايستي تعهد خود را نسبت به بهبود مستمرعملكرد سيستم OH&S اثبات نمايند .



4-4-2- آموزش ، آگاهي ، صلاحيت
كاركنان بايستي صلاحيت انجام شغلي كه ممكن است موثر برموارد ايمني و بهداشت شغلي باشد برخوردار باشند . مبناي قضاوت درمورد صلاحيت ، تحصيلات ، آموزش و يا تجربيات مناسب خواهد بود .
سازمان بايستي روش هاي اجرايي به منظور حصول اطمينان از اينكه كليه كاركنان در هربخش و سطح سازمان از موارد زيرآگاهي داشته باشند ايجاد و برقرار نگهدارد .
             اهميت انطباق با خط مشي و روش هاي اجرايي O H&S و همچنين با الزامات اين سيستم
             عواقب بالفعل و بالقوه فعاليتهاي آنها و همچنين مزاياي عملكرد مطلوب كاركنان
     وظايف و مسئوليتهاي آنها درحصول انطباق با خط مشي و روش هاي اجرايي و الزامات OH&S و ازجمله آمادگيهاي لازم براي مقابله با شرايط اضطراري ( به بند 7-4-4 رجوع شود .)
             عواقب بالقوه عدول از روش هاي عملياتي مشخص شده
             روش هاي آ/وزش بايستي با درنظرگرفتن موارد زير درسطوح مختلف باشد .
             مسئوليت ، توانايي و دانش ( سواد )
             ريسك

4-4-3- تبادل نظرو ارتباطات
سازمان بايستي روش هاي اجرايي براي حصول اطمينان از اينكه اطلاعات OH&S به كليه كاركنان و سايرطرفهاي ذينفع ابلاغ ميشود ايجاد نمايد . نقش كارمندان و ترتيبات مشاوره بايستي مدون و به آگاهي طرفهاي ذينفع رسانده شود .
كاركنان بايستي :
   به منظور مديريت ريسكه دربهبود و بازنگري خط مشي ها و روش هاي اجرايي  مشاركت داشته باشند .
 دروضعيت هايي كه هرنوع تغيير امكان دارد برايمني و بهداشت شغلي موثرباشد مورد مشاوره و نظرخواهي قرارگيرند .
   درمورد موضوعات ايمني و بهداشت شغلي اظهارنظر نمايند .
 از اينكه چه كسي نماينده آنها درسيستم ايمني و بهداشت شغلي است و همچنين نماينده ويژه مديريت چه كسي است آگاهي لازم داشته باشند ( به بند 1-4-4 رجوع شود )

4-4-4- مستند سازي
سازمان بايستي اطلاعات زير را بر روي كاغذ يا بصورت الكترونيكي ايجاد نموده و برقرارنگهدارد .
الف- تشريح عناصرمحوري سيستم مديريت و تعامل بين آنها
ب - فراهم نمودن ارتباط بين مستندات مرتبط
يادآوري : اين موضوع داراي اهميت است كه به منظور افزايش بازدهي و اثربخشي سيستم بايد از ايجاد مستندات اضافي جلوگيري نمود .

4-4-5- كنترل مدارك و داده ها
سازمان بايستي روش هاي اجرايي براي كنترل تمامي مدارك و اطلاعات مورد نياز سيستم مديريت ايمني وبهداشت شغلي ايجاد نموده و برقرارنگهدارد تا اطمينان حاصل شود كه :
الف- محل استفاده از مدارك قابل شناسايي است .
ب - آنها درفواصل زماني مشخص مورد بازنگري و درصورت لزوم تجديد نظرمي شوند وكفايت آنها مورد تاييد افراد مجاز قرار مي گيرد .
ج - مدارك و اطلاعات با آخرين شماره ويرايش درتمام محل هايي كه عمليات اساسي براي اجراي موثر سيستم OH&S انجام مي شود در دسترس باشد .
د - مدارك و اطلاعات منسوخ به موقعي از تمام محل هاي صدور ومحل هاي استفاده آنها خارج ميشوند يا بطرق ديگري ازعدم استفاده ناخواسته آنها اطمينان حاصل مي گردد .
ه ) مدارك و اطلاعاتي كه به دليل دانش فني يا مقاصد حقوقي و يا هردو نگهداري مي شوند به نحو مناسبي مشخص شده اند .

4-4-6- كنترل عمليات
سازمان بايستي عمليات و فعاليتهايي را كه با ريسكهاي شناسايي شده مرتبط مي باشند وبه اقدامات كنترلي نياز دارند شناسايي نمايد .
سازمان بايستي اينگونه عمليات را از جمله تعيمرو نگهداري تجهيزات را به منظور حصول اطمينان از اينكه آنها درشرايط مشخص شده أي اجرا مي شوند برنامه ريزي و طراحي نمايد .
براي حصول اطمينان از اين امر بايد :
 الف - ايجاد و برقراري روشهاي اجرايي مدون درمواردي كه عدم وجود آنها ممكن است منجربه انحراف ازخط مشي OH&S و اهداف كلان سازمان شود .
ب ) مشخص بودن معيارهاي عملياتي در روش هاي اجرايي
ج  ) ايجاد و برقراري روش هاي اجرايي مرتبط با ريسكهاي مشخص شده ايمني و بهداشت كالاها ، تجهيزات و خدمات خريداري شده يا مورد استفاده سازمان و ابلاغ چنين روشهايي و الزامات مربوطه به پيمانكاران و عرضه كنندگان
د ) ايجاد و برقراري روش هاي اجرايي براي طراحي محل كار، فرآيند ، تاسيسات ، ماشين آلات ، روش هاي كاري ، ساماندهي كارهمراه با انطباق آنها با توانمنديهاي انساني به منظور حذف يا كاهش ريسكهاي OH&S درمبدا
4-4-7 آمادگي واكنش درشرايط اضطراري
سازمان بايستي طرح ها و روش هاي اجرايي براي شناسايي احتمال وقوع حوادث و وضعيت هاي اضطراري ، ايجاد نموده و برقرار نگهدارد تا از جراحات يا بيماريهاي احتمالي كاركنان كه ممكن است مرتبط با آنها باشند پيشگيري شود .
سازمان بايستي روش هاي اجرايي و طرح هاي آمادگي و واكنش دروضعيت اضطراري خود را مورد بازنگري قراردهد به ويژه پس از وقوع حوادث يا وضعيت هاي اضطراري سازمان همچنين بايستي بطور ادواري هرزمان كه امكان پذيرباشد اين روش هاي اجرايي را به آزمايش بگذارد .
         5-4- بررسي و اقدام اصلاحي
4-5-1- اندازه گيري و پايش عملكرد
سازمان بايستي روش هاي اجرايي براي اندازه گيري و پايش عملكرد OH&S مدون نموده و عملكرد خود را براساس يك برنامه منظم مورد ارزيابي قرار دهد .
اين روش هاي اجرايي بايستي موارد زير را ارائه دهند :
       هر دو نوع اندازه گيري كمي و كيفي مناسب با نيازمنديهاي سازمان
       پايش حدود برآورده شدن اهداف كلان OH&S سازمان
   اندازه گيري هاي پيشگيرانه ( مقدم ) كه براساس آنها پايش انطباق عملكرد با الزامات OH&S ، برنامه هاي مديريتي ، معيارهاي عملياتي ، مقررات كاربردي و الزامات قانوني انجام مي شود .

   ثبت سوابق و نتايج پايش و اندازه گيري درحد كفايت به منظور تسهيل درتحليل اقدامات اصلاحي و پيشگيرانه بعدي
درمواقعي كه از تجهيزات پايش براي اندازه گيري عملكرد سيستم استفاده مي شود . سازمان بايستي روش هاي اجرايي براي كاليبراسيون و تعمير و نگهداري چنين تجهيزاتي ايجاد و برقرار نگهدارد . سوابق تعميرات و نگهداري و كاليبراسيون تجهيزات بايستي نگهداري شود .

4-5-2- حوادث ، اتفاقات منجربه بروز حوادث ، عدم انطباق ها و اقدامات اصلاحي و پيشگيرانه
سازمان بايستي روش هاي اجرايي براي تعريف مسئوليتها و اختيارات افراد درموارد زير ايجاد و برقرار نگهدارد .
الف) رسيدگي و تحقيق در
 –               حوادث
 –               وقايع منجربه بروز حوادث
 –               عدم انطباق ها
ب ) اقدام لازم براي كاهش عواقب ناشي ازحوادث ، اتفاقات يا عدم تطابقها
ج ) شروع و تكميل اقدامات اصلاحي و پيشگيرانه
تصديق اثربخش بودن اقدامات اصلاحي و پيشگيرانه انجام شده
دراين روش هاي اجرايي بايستي كليه اقدامات اصلاحي وپيشگيرانه پيشنهاد شده قبل از اجرا ازطريق فرآيند ارزيابي ريسك مورد بررسي و بازنگري قرارگيرد .
هرگونه اقدامات اصلاحي يا پيشگيرانه كه براي حذف علل عدم انطباق بالفعل يا بالقوه انجام مي گيرد . بايد متناسب با اهميت مايل بوده بصورتي كه ازعدم وقوع مجدد اين وضعيتها اطمينان لازم كسب گردد .
سازمان بايستي هرگونه تغييري را كه در روش هاي اجرايي مدون ناشي ازاقدامات اصلاحي و  پيشگيرانه مي باشد اعمال نموده و سوابق آنرا نگهدارد .


4-5-3- سوابق و مديريت سوابق
سازمان بايستي روش هاي اجرايي براي شناسايي ، نگهداري و تعيين تكليف  سوابق OH&S وهمچنين نتايج مميزيها و بازنگري ها مدون نموده و برقرار نگهدارد .
سوابق OH&S بايد خوانا ، قابل شناسايي و قابل رديابي به فعاليتهاي مرتبط باشد . اين سوابق بايستي به گونه اي حفظ و نگهداري شود كه به سهولت بازيافتني باشد و از وارد آمدن آسيب يا خرابي و يا مفقود شدن آنها جلوگيري بعمل آيد . مدت زمان نگهداري سوابق بايد تعيين و ثبت گردد .
سوابق بايستي متناسب با سيستم و سازمان حفظ و نگهداري شود تا امكان اثبات انطباق با hلزامات OH&S وجود داشته باشد .

4-5-4- مميزي
سازمان بايستي روش اجرايي و برنامه مميزي براي ارزيابي ادواري سيستم   مديريت OH&S ايجاد و برقرارنگهدارد به منظور اينكه :
الف) آيا سيستم مديريت OH&S
1-     با ترتيبات برنامه ريزي شده براي مديريت OH&S و ازجمله الزامات سيستم مديريت ايمني و بهداشت شغلي انطباق دارد يا نه ؟
2-           به درستي اجرا ونگهداري شده است ؟
3-            دربرآوردن اهداف كلان و خط مشي سازمان اثربخش بوده است ؟
ب ) نتايج مميزيهاي قبلي را بازنگري نمايد .
ج ) اطلاعات مربوط به نتايج مميزيها به مديريت ارائه شود .
برنامه مميزي ازجمله هرگونه زمان بندي بايستي مبتني برنتايج ارزيابي هاي ريسك فعاليتهاي  سازمان و  نتايج مميزي هاي قبلي باشد . روش هاي اجرايي مميزي بايستي دامنه شمول ،                                   دوره تناوب مميزي ها ، روش هاي مميزي ، صلاحيت مميزان و همچنين مسئوليتها و الزامات را براي انجام مميزي و گزارش نتايج دربرگيرد .
هرجاكه امكان پذيرباشد مميزيها بايد توسط افرادي كه مسئوليت مستقيمي درفعاليت تحت مميزي ندارند انجام شود .
يادآوري : كلمه " مستقل " الزاما" به مفهوم فردي خارج از سازمان نمي باشد .

4-6- بازنگري مديريت
مديريت ارشد سازمان بايستي درفواصل زماني معين ، سيستم مديريت ايمني و بهداشت خود را مورد بازنگري قراردهد . تا ازتداوم مناسب بودن كفايت و موثربودن آن اطمينان حاصل كند .
در فرآيند بازنگري ، مديريت بايستي اطمينان حاصل كند كه اطلاعات لازم جمع آوري شده است بطوري كه مديريت قادر به ارزيابي مورد نظر باشد . اين بازنگري بايستي مدون گردد .
دربازنگري مديريت بايستي نياز احتمالي به تغييرات خط مشي ، اهداف كلان و سايرعناصر سيستم مديريت OH&S را در پرتو نتايج مميزي سيستم مديريت ، تغيير شرايط و تعهد به بهبود مستمر مدنظر قرارگرفته شود .



ثبت نظر شما

نام :

ایمیل :

نظر :



آخرین مقالات


پرداخت آنلاین توسط کلیه کارت های عضو شبکه شتاب بانکی
تمامی خدمات این فروشگاه ، حسب مورد ، دارای مجوز های لازم از مراجع مربوطه می باشد و فعالیت این سایت تابع قوانین و مقررات جمهوری اسلامی ایران می باشد .

بالا