آموزش ایزو 18001 قسمت پنجم


4ـ4ـ2ـ آموزش ، آگاهی و صلاحیت ( Training , Awareness and Competence) :

كاركنانی كه وظایف آنها می تواند باعث پیامدهای بهداشت شغلی و ایمنی در محل كار شود باید واجد صلاحیت باشند . صلاحیت به معنای داشتن تحصیلات ، آموزش و یا تجربه مناسب می باشد . سازمان باید روشهای اجرایی ایجاد كرده و برقرار نگهدارد تا مطمئن شود كه كاركنان در هر بخش و سطحی از موارد زیر آگاه می باشند : 

الف ) اهمیت انطباق با خط مشی و روشهای اجرایی بهداشتی ـ ایمنی و با الزامات سیستم مدیریت بهداشت شغلی و ایمنی
ب ) پیامدهای بهداشتی ـ ایمنی ، حاصل از فعالیتهای كاری آنان و منافع حاصل از عملكرد بهبود یافته افراد ، اعم از بالقوه و بالفعل
ج )‌ نقش و مسئولیتهای خود در حصول انطباق با خط مشی و روشهای اجرایی بهداشتی ـ ایمنی و با نیازمندیهای سیستم مدیریت بهداشت شغلی و ایمنی و از جمله با الزامات آمادگی و واكنش در شرایط اضطراری
د ) عواقب بالقوه عدول از روشهای اجرایی عملیاتی مشخص شده روشهای اجرایی آموزش باید سطوح مختلفی را در نظر بگیرد از جمله :
1) مسئولیت ، توانایی و معلومات      2 ) ریسك قدم اول در افزایش آگاهی پرسنل نسبت به ایمنی و بهداشت شغلی ، شناسایی نیازهای آموزشی است .
تهیه روش اجرایی برای تعیین نیازهای آموزشی و به روز كردن آن معمولا باعث انجام بهتر این كار می شود . نیازهای آموزشی را می توان از طرق زیر شناسایی كرد : بررسی وظایف و مسئولیتهای هر پست و تعیین شرایط احراز با توجه به مسائل ایمنی و بهداشت شغلی و سپس مقایسه این شرایط با وضع موجود فرد متصدی شغل نظرات مدیران و مسئولین مستقیم نتایج ممیزی های داخلی اقدامات اصلاحی و پیشگیرانه اهداف ایمنی و بهداشت شغلی سازمان قوانین و مقررات ایمنی و بهداشت شغلی نكته مهم در تعیین نیازهای آموزشی استمرار این فرایند است . به بیان دیگر نیازهای آموزشی به هنگام تغییرات در فرایندها ، اهداف و مخاطرات ایمنی و بهداشت شغلی باید مورد بازنگری قرار گیرد . بازنگری دوره ای نیازهای آموزشی تا حد زیادی می تواند از مطابقت نیازها با تغییرات اطمینان به دست دهد . مساله دیگر ، تفاوت بین آموزش و آگاهی در سیستمهای مدیریت است . آگاهی های عمومی پرسنل در خصوص مسائل ایمنی و نقش آنان درجلوگیری از مخاطرات احتمالی بسیار حایز اهمیت است . مدیریت رده بالای سازمان نقش كلیدی در ایجاد آگاهی و انگیزش نزد پرسنل دارد و باید تعهد خود نسبت به ایمنی را به طرق مختلف به سطوح پایین تر سازمان منتقل كند . همچنین كلیه پرسنل باید این تعهد و آگاهی را به همان شكل به سطح پایین تر خود منتقل كنند . در نهایت كلیه اعضای سازمان باید اهمیت دستیابی به اهداف ایمنی و بهداشت شغلی را درك كنند و از انگیزه لازم برای تلاش در راستای دستیابی به آن برخوردار شوند . به این ترتیب عملكرد ایمنی و بهداشت شغلی سازمان در كلیه سطوح افزایش می یابد . همانگونه كه قبلا نیز ذكر شد این فرایند یك چرخه مستمر بوده و هیچگاه نمی توان ادعا كرد كه سازمان دیگر نیازی به افزایش آگاهی و آموزش پرسنل ندارد . آموزش كاركنان به طور معمول طی مراحل زیر صورت می پذیرد : تعیین نیازهای آموزشی كاركنان ایجاد برنامه آموزشی جهت تامین نیازهای تعیین شده تصدیق مطابقت برنامه آموزشها با الزامات قانونی یا نیازمندیهای سازمان اجرای برنامه های آموزشی مستند سازی آموزشها و حفظ سوابق ارزیابی میزان موثر بودن آموزشها از آنجا كه مسایل ایمنی و بهداشت شغلی ارتباط مستقیم با سلامت كلیه افراد حاضر در محیط كار از جمله پیمانكاران و بازدید كنندگان دارد ، سازمان باید ثابت كند كه تدابیری برای آگاهی لازم در این افراد نیز اتخاذ كرده است . این امر از طرق مختلف نظیر نصب علایم هشداردهنده و انتقال اصول ابتدایی به افراد میسر است .
4ـ4ـ3ـ مشاوره و ارتباطات ( Consultation and Communication ) : سازمان جهت حصول اطمینان از انجام تبادل دو طرفه اطلاعات بهداشتی ـ ایمنی مرتبط با كاركنان و طرفهای ذینفع ، باید روشهای اجرایی تدوین نماید . درگیر نمودن كاركنان با مسایل بهداشتی ـ ایمنی و مشاوره های مربوط به ایشان باید مستند شده و به اطلاع طرفهای ذینفع برسد . كاركنان باید :
الف ) جهت مدیریت بر ریسكها ، در تهیه و بازنگری خط مشی و روشهای اجرایی درگیر شوند .
ب ) در صورت بروز هرگونه تغییر كه ممكن است بر بهداشت شغلی و ایمنی كارگاه موثر باشد طرف مشورت قرار گیرند .
ج ) در مورد مسایل بهداشتی و ایمنی توجیه شوند .
د ) از اینكه چه كسی ( كسانی ) نمایندگان بهداشتی ـ ایمنی آنان می باشند و نماینده مدیریت در این خصوص چه كسی است ، اطلاع داشته باشند .
در خصوص مسایل درون سازمانی اطلاعات مرتبط با ایمنی و بهداشت شغلی می تواند شامل موارد زیر باشد : خط مشی ایمنی و بهداشت شغلی و تغییرات آن اهداف و برنامه های ایمنی و بهداشت شغلی و تغییرات آنها روشها و دستورالعملهای ایمنی و بهداشت شغلی و تغییرات آنها نتایج حاصل از پایش و اندازه گیری عملكرد و اقدامات اصلاحی و پیشگیرانه مرتبط با آنها نتایج حاصل از ممیزی های داخلی نتایج حاصل از بررسی حوادث ، رخدادها و موارد شبه رخداد نتایج حاصل از بازنگری مدیریت باید توجه داشت كه لزومی ندارد حتما تمامی این اطلاعات به تمامی افراد سازمان منتقل شود بلكه این اطلاعات باید به افراد مرتبط به طرز صحیح منتقل شود ، در خصوص موارد عمومی از قبیل خط مشی ، لازم است این اطلاعات به كلیه سطوح سازمانی انتقال پیدا كند . همچنین باید توجه داشت كه این انتقال نباید ارتباطی یك جانبه باشد بلكه سازمان نیز باید از اطلاعات كاركنان بهره برداری لازم را بكند . مواردی كه سازمان می تواند از اطلاعات كاركنان استفاده كند عبارتند از : تعیین اهداف ایمنی و بهداشت شغلی تعیین مخاطرات و مخاطره سنجی تدوین برنامه های ایمنی و بهداشت شغلی منابع اطلاعات برون سازمانی مرتبط با ایمنی و بهداشت شغلی می تواند شامل این موارد باشد : خط مشی ایمنی و بهداشت شغلی كه باید به اطلاع طرفهای ذینفع برسد . انجمنهای صنفی و مراكز تدوین قوانین ایمنی و بهداشت شغلی اطلاعات مربوط به مخاطرات ایمنی و بهداشت شغلی مرتبط با عملیات سازمان كه به اطلاع طرفهای ذینفع می رسد . اطلاعات لازم در خصوص برنامه ریزی اضطراری و سایر موارد مربوط كه با مسئولین دولتی و عمومی رد و بدل می شود ( نظیر هماهنگی با سازمان محلی آتش نشانی )
4ـ4ـ4ـ مستند سازی ( Documentation ) : سازمان باید برای موارد زیر اطلاعات را به شكل مناسب ، از قبیل ثبت بر روی كاغذ یا به صورت الكترونیكی ، ایجاد نموده و برقرار نگهدارد :
الف ) تشریح عناصر اصلی سیستم مدیریت و روابط متقابل آنها
ب ) رجوع دادن به مستندات مربوطه
یادآوری : به منظور استفاده موثر و كارآمد از مستندات ، بسیار مهم است كه مستند سازی در كمترین حد لازم انجام و نگهداری شود . سازمان باید اطمینان یابد كه مستندات برای اجرای كامل برنامه های بهداشت شغلی و ایمنی در دسترس بوده و متناسب با نیازها می باشد . مستنداتی كه به منظور تشریح الزامات سیستم مدیریت ایمنی و بهداشت شغلی تدوین می شوند باید به حد كافی عناصر اصلی این نظام و به ویژه تاثیر متقابل آنها را تشریح كند ، این مستندات همچنین باید راهنمایی های لازم را در خصوص این كه از كجا می توان اطلاعات تفصیلی بیشتر را درباره كار هر یك از بخشهای خاص سیستم مدیریت ایمنی و بهداشت شغلی به دست آورد ، ارایه نماید . یكپارچه سازی این نظامنامه با نظامنامه مدیریت كیفیت و احتمالا نظامنامه مدیریت زیست محیطی تاثیر بارزی در ارتقای اثربخشی و كارایی مستندات خواهد داشت . مستندات مربوطه میتواند شامل موارد زیر باشد :
الف ) اطلاعات فرایند
ب ) ساختار سازمانی
ج ) استانداردهای داخلی و روشهای اجرایی عملیاتی
د ) طرحهای اضطراری مربوط به هر مكان روشها و فرایندهای عملیاتی باید تعریف شده و به صورت مناسب مدون شوند و به هنگام لزوم مورد بازنگری قرار گیرند .
انواع مختلف مستندات مورد استفاده درسازمان باید به صورت روشن و شفاف تعریف شده و ارتباط آنها مشخص باشد . وجود مستندات ایمنی و بهداشت شغلی به كاركنان كمك می كند تا بتوانند برای دستیابی به اهداف ایمنی و بهداشت شغلی چه فعالیتهایی باید صورت گیرد . همچنین این مستندات ، ارزیابی سیستم و عملكرد ایمنی و بهداشت شغلی را امكان پذیر می سازد . ماهیت مستندات بسته به اندازه و پیچیدگی سازمان متفاوت است .
4ـ4ـ5ـ كنترل مدارك و داده ها ( Document and Data Control ) : سازمان باید روشهای اجرایی را برای كنترل تمام مدارك مورد نیاز این استاندارد ایجاد نموده و برقرار نگهدارد تا اطمینان حاصل كند كه :
الف ) محل مدارك و داده ها ( مستندات ) معلوم است .
ب ) مدارك و داده ها به طور ادواری بازنگری و در صورت لزوم تجدید نظر می شوند و مناسب بودن آنها مورد تایید مجاز قرار می گیرد .
ج ) نسخه های جاری مدارك و داده ها در تمام محلهایی كه عملیات اساسی ، برای كاركرد موثر سیستم مدیریت بهداشت شغلی و ایمنی در آنجا انجام می گیرد در دسترس می باشند.
د ) مدارك منسوخ به موقع از تمام محلهای صدور و محلهای استفاده آنها خارج می شوند یا به طریق دیگری از عدم استفاده ناخواسته اطمینان حاصل گردد .
ه ) تمام مدارك و داده هایی كه باید قانونا نگهداری شوند و همچنین آنهایی كه جهت آگاهی و مراجعات بعدی بایگانی می شوند به طور مناسب نشانه گذاری شده اند .
هدف نهایی بند 4-4-5 این است كه اطمینان حاصل شود خطری از بابت مدارك نا معتبر و عدم دسترسی به مدارك ، عملكرد موثر سیستم مدیریت ایمنی و بهداشت شغلی را تهدید نمی كند . به بیان دیگر باید اطمینان حاصل شود كه سازمان ، مدارك را به نحوی ایجاد و مستقر كرده است كه برای اجرای سیستم مدیریت ایمنی و بهداشت شغلی كافی است . با این همه تاكید اصلی سازمان باید بر اجرای موثر سیستم مدیریت ایمنی و بهداشت شغلی باشد نه بر سیستم پیچیده كنترل مستندات . به منظور تعیین محل مدارك ،‌ یك روش معمول تهیه فهرست توزیع برای مدارك است ، به این ترتیب كه برای هر مدرك صادر شده ، یك فهرست توزیع تهیه می شود و بخشها یا افراد گیرنده مدرك مشخص می شوند . معمولا از همین فهرست برای دریافت رسید از گیرندگان استفاده می شود . روش دیگر درج نام یا عنوان گیرندگان در فهرست اصلی مستندات است . در صورتی كه گیرندگان مدارك ثابت باشند ( مثلا كلیه روشهای اجرایی سیستم مدیریت ایمنی و بهداشت شغلی همواره دركلیه بخشهای اصلی سازمان توزیع می شوند ) می توان از تهیه فهرست جداگانه برای هر مدرك صرف نظر كرد . مدارك باید در فواصل معین زمانی كه خود سازمان بسته به اندازه و ماهیت فعالیتها و محیط فعالیت خود تعیین می كند ، مورد بازنگری قرار گیرند . بدیهی است بازنگری دوره ای مدارك به این معنا نیست كه نباید مدارك را در خارج از این دوره ها مورد بازنگری قرار داد . افراد مجاز و مختار برای تایید مدارك چه در هنگام صدور و چه در هنگام تغییر مدارك باید مشخص شوند . به منظور مشخص كردن وضعیت جاری مدارك تهیه فهرست اصلی مستندات معمولا بسیار كارساز است . نكته حایز اهمیت این است كه مدارك و داده ها به هنگام نیاز چه در شرایط عادی و چه در شرایط غیر عادی باید در دسترس باشند . مثلا در حالتهای اضطراری نظیر آتش سوزی ، در دسترس بودن نقشه محیط كار ( شامل خروجی های اضطراری ، جعبه های آتش نشانی ، پنجره ها و ...) بسیار مهم است . همینطور دستورالعملها و روشهای اجرایی موارد اضطراری باید در شرایط اضطراری به سرعت قابل دسترسی باشند .
4ـ4ـ6ـ كنترل عملیات ( Operational Control ) : سازمان باید عملیات و فعالیتها را در ارتباط با ریسك های شناخته شده ( در جایی كه اقدامات كنترلی مورد نیاز باشد) مشخص نماید . سازمان باید این فعالیتها را كه شامل نگهداری و تعمیرات نیز هستند ،‌ به طرق زیر برنامه ریزی كند تا اطمینان حاصل نماید كه تحت شرایط مشخص شده به انجام می رسند :
الف ) ایجاد و برقراری روشهای اجرایی مدون برای پوشش دادن وضعیتهایی كه نبود آنها ممكن است منجر به انحراف از خط مشی و اهداف بهداشت حرفه ای و ایمنی گردد .
ب )‌ مشخص نمودن معیارهای عملیاتی درروشهای اجرایی
ج )‌ ایجاد و برقراری روشهای اجرایی مرتبط با ریسكهای بهداشتی ـ ایمنی شناسایی شده مربوط به كلیه وسایل ، تجهیزات و خدمات خریداری شده و یا استفاده شده توسط سازمان و ابلاغ روشهای اجرایی و الزامات مربوطه به تامین كنندگان و پیمانكاران
د )‌ ایجاد و برقراری روشهای اجرایی برای طراحی محل كار ، فرایند ، تاسیسات ، ماشین آلات ، رویه های عملیاتی و سازماندهی كار ( از جمله انطباق كار با توانایی های نیروی انسانی ) به منظور حذف یا كاهش ریسكهای بهداشتی ـ ایمنی در منبع آنها
هدف از این زیر بند آن است كه سازمان تمهیدات لازم را برای حصول اطمینان از اعمال اثربخش شاخص های عملیاتی مرتبط با مخاطرات خود فراهم كند تا در نهایت به آنچه كه در خط مشی و اهداف ایمنی و بهداشت شغلی بیان كرده است ، دست یابد . نتایج حاصله از شناسایی خطر ، مخاطره سنجی و كنترل مخاطرات به همراه الزامات قانونی و سایر الزامات و نیز اهداف ایمنی و بهداشت شغلی ، عملیاتی كه نیاز به كنترل دارند را به راحتی مشخص می كنند . سازمان باید برای كنترل مخاطرات ناشی از فعالیتهای خود روشهای اجرایی برقرار كند تا از بروز حوادث ، رخدادها و یا سایر انحرافات از اهداف و خط مشی ایمنی و بهداشت شغلی جلوگیری شود . این روشهای اجرایی باید در فواصل معین زمانی مورد بازنگری قرار گیرند تا از تداوم مناسب بودن و اثربخشی آن اطمینان حاصل شود . همچنین این روشهای اجرایی باید شامل وضعیتهایی باشند كه در خارج از محیط كار سازمان ( مثلا در محل مشتری یا پیمانكار ) ایمنی به خطر می افتد . فعالیتهای نصب كه در محل مشتری انجام می گیرند نمونه ای از این نوع فعالیتها هستند . برخی از مواردی كه معمولا مخاطرات از آنها ناشی می شوند به شرح زیر هستند :
1 ) خرید یا انتقال كالاها و یا خدمات و استفاده از منابع خارجی شامل موارد زیر : - تایید خرید یا انتقال مواد شیمیایی و سایر مواد خطرناك - در دسترس بودن مستندات لازم برای جابجایی ایمن ماشین آلات ، تجهیزات ، مواد یا مواد شیمیایی به هنگام خرید و یا شناسایی نیاز به جمع آوری این مستندات - ارزیابی صلاحیت پیمانكاران از لحاظ ایمنی و بهداشت شغلی و ارزیابی مجدد آنها در فواصل معین زمانی - تایید طراحی تمهیدات ایمنی و بهداشت شغلی برای كارگاه یا تجهیزات جدید
2 ) فعالیتهای خطرناك شامل موارد زیر : - شناسایی فعالیتهای خطرناك ( نظیر رادیوگرافی ، جابجایی اجسام بزرگ و ... ) - تعیین روشهای كاری از قبل و تایید آنها - تشخیص صلاحیت پرسنل برای انجام فعالیتهای خطرناك قبل از انجام - سیستمهای اجازه كار و روشهای اجرایی كنترل ورود و خروج كاركنان به محلهای كار خطرناك
3 ) مواد خطرناك شامل موارد زیر : - شناسایی محل انبارها و نگهداری موجودیها - تمهیدات انبارش ایمن و كنترل دسترسی به مواد خطرناك - تهیه و دسترسی به داده های ایمنی مواد و سایر اطلاعات مرتبط
4 )‌ نگهداری ایمن كارگاه و تجهیزات شامل موارد زیر : - تهیه ، كنترل و نگهداری كارگاهها و تجهیزات سازمان - تهیه ، كنترل و نگهداری وسایل حفاظت فردی ( PPE) - تفكیك و كنترل دسترسی به تجهیزات - بازرسی و كنترل تجهیزات مرتبط با ایمنی و بهداشت شغلی و سیستمهای مرتبط با آن نظیر : - سیستمهای حفاظت اپراتور - مراقبت و حفاظت فیزیكی - سیستمهای ازكاراندازی - تجهیزات كشف و جلوگیری از آتش سوزی - تجهیزات جابجایی ( جرثقیل ها ، بالابر ، نقاله ها و سایر تجهیزات بالابر ) - منابع و محافظ های رادیولوژی - وسایل پایش ضروری - سیستمهای تهویه داخلی - تسهیلات و تمهیدات پزشكی



ثبت نظر شما

نام :

ایمیل :

نظر :



آخرین مقالات


پرداخت آنلاین توسط کلیه کارت های عضو شبکه شتاب بانکی
تمامی خدمات این فروشگاه ، حسب مورد ، دارای مجوز های لازم از مراجع مربوطه می باشد و فعالیت این سایت تابع قوانین و مقررات جمهوری اسلامی ایران می باشد .

بالا